Omówienie planowanych zmian w podatkach

W zeszłym tygodniu poznaliśmy założenia jednego z największych pakietów zmian podatkowych od czasu reform wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu. Projekt obejmuje zarówno modyfikację skali podatkowej PIT, jak i zmiany w CIT, daninie solidarnościowej oraz ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych. Równolegle Ministerstwo Finansów opublikowało projekty rozporządzeń przewidujące dalsze odroczenia części obowiązków raportowych związanych z JPK_PIT i JPK_CIT. 

Przedstawiony pakiet zmian ma charakter systemowy. Z jednej strony jego celem jest ograniczenie obciążeń podatników rozliczających się według skali podatkowej. Z drugiej strony projekt zakłada zwiększenie udziału największych podatników w finansowaniu wydatków publicznych poprzez podwyższenie wybranych obciążeń podatkowych. Jednocześnie ustawodawca kontynuuje politykę etapowego wdrażania obowiązków raportowych w podatkach dochodowych.

Reforma skali podatkowej PIT

Najważniejszą zmianą dla osób fizycznych jest przebudowa obecnej skali podatkowej PIT.

Obecnie skala podatkowa obejmuje dwa przedziały dochodowe. Dochody do 120 000 zł są opodatkowane stawką 12%, natomiast nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu stawką 32%.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że obecna konstrukcja prowadzi do gwałtownego wzrostu wysokości zaliczek na PIT po przekroczeniu progu 120 000 zł. Zdaniem projektodawców skutkuje to istotnym obniżeniem dochodu netto osiąganego przez podatnika w końcowych miesiącach roku, co może negatywnie wpływać na jego zdolność do regulowania bieżących zobowiązań finansowych. Celem zmian nie jest więc wyłącznie obniżenie podatku, lecz także złagodzenie przejścia między poszczególnymi przedziałami skali podatkowej.

Projekt zakłada wprowadzenie od 2027 r. trzech przedziałów dochodowych:

• dochody do 130 000 zł będą opodatkowane stawką 12%,

• dochody od 130 000 zł do 150 000 zł będą objęte nową stawką 24%,

• dochody powyżej 150 000 zł nadal będą opodatkowane stawką 32%.

Oznacza to nie tylko podwyższenie pierwszego progu podatkowego o 10 000 zł, lecz także utworzenie dodatkowego progu pośredniego. W praktyce podatnicy przekraczający dotychczasowy próg 120 000 zł nie będą już przechodzili bezpośrednio na 32-procentową stawkę podatku. 

Warto przy tym podkreślić, że projekt nie przewiduje zmian w kwocie wolnej od podatku, która nadal ma wynosić 30 000 zł. Nie zmienią się również zasady ustalania kosztów uzyskania przychodów ani wysokość podstawowej, 12-procentowej stawki PIT.

Zgodnie z założeniami nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. i znaleźć zastosowanie do dochodów uzyskanych od tej daty. Zmiany będą więc odczuwalne już na etapie poboru zaliczek przez płatników.

Wyższa stawka CIT dla największych podatników

Jednym z elementów pakietu jest podwyższenie podstawowej stawki CIT dla największych przedsiębiorców.

Projekt przewiduje zwiększenie stawki podatku z 19% do 22% dla:

• podatników, których przychody osiągnięte w poprzednim roku podatkowym przekroczyły równowartość 50 mln euro,

• podatkowych grup kapitałowych,

• podatników CIT objętych podatkiem minimalnym.

Na uwagę zasługuje sposób określenia kręgu podmiotów objętych zmianą. Projektodawca posługuje się bowiem kryterium przychodowym, a nie dochodowym. Oznacza to, że podwyższoną stawką mogą zostać objęte również przedsiębiorstwa funkcjonujące przy stosunkowo niskiej rentowności, ale generujące wysokie obroty.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że kryterium 50 mln euro ma stanowić obiektywny miernik skali prowadzonej działalności oraz potencjału ekonomicznego podatnika. Regulacja ma obejmować wszystkie podmioty spełniające ustawowe kryteria, niezależnie od branży czy formy organizacyjnej prowadzonej działalności. Wyższa stawka będzie stosowana do całości dochodów.

Celem zmian jest zwiększenie dochodów sektora finansów publicznych przy jednoczesnym ograniczeniu wpływu regulacji na mniejsze przedsiębiorstwa. Projektodawca zakłada, że ciężar finansowania reformy PIT powinien w większym stopniu zostać przeniesiony na największych uczestników rynku.

Co istotne, z projektowanych regulacji wyłączono banki. Uzasadniono to odrębnymi zasadami opodatkowania sektora finansowego oraz dodatkowymi obciążeniami fiskalnymi, którym podlegają instytucje finansowe.

Podwyższenie daniny solidarnościowej

Kolejnym elementem pakietu jest zmiana wysokości daniny solidarnościowej.

Danina obowiązuje od 2019 r. i obejmuje osoby fizyczne osiągające dochody przekraczające 1 mln zł rocznie. Obecnie wynosi 4% podstawy jej obliczenia, czyli nadwyżki ponad wskazany próg dochodowy.

Projekt przewiduje podwyższenie stawki do 5%. Z uzasadnienia wynika, że rozwiązanie to ma objąć około 39 tys. osób osiągających najwyższe dochody. Jednocześnie projektodawca wskazuje, że zwiększenie obciążenia o 1 punkt procentowy nie powinno stanowić istotnej bariery dla tej grupy podatników.

W praktyce zmiana stanowi jeden z mechanizmów równoważących skutki budżetowe reformy skali PIT. Projektodawca wprost wskazuje, że dodatkowe wpływy z daniny solidarnościowej mają częściowo kompensować zmniejszenie wpływów wynikające z obniżenia obciążeń podatników rozliczających się według skali podatkowej.

Ryczałt wraca do swoich pierwotnych założeń

Jedną z najbardziej znaczących zmian dla przedsiębiorców może okazać się przebudowa zasad korzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Do końca 2020 r. limit przychodów uprawniający do wyboru tej formy opodatkowania wynosił 250 tys. euro. Następnie został podwyższony do 2 mln euro, co znacząco zwiększyło grono podatników korzystających z ryczałtu.

Projekt przewiduje ponowne obniżenie limitu do 250 tys. euro.

Oznacza to, że od 2027 r. ryczałt będą mogli wybrać wyłącznie przedsiębiorcy, których przychody osiągnięte w 2026 r. nie przekroczą tej wartości.

Zmiana nie ogranicza się jednak wyłącznie do modyfikacji limitu.

Projekt przewiduje również wprowadzenie nowej, 17-procentowej stawki ryczałtu dla nadwyżki przychodów przekraczającej 300 tys. euro osiągniętej w trakcie roku. W praktyce oznacza to, że nawet podatnik zachowujący prawo do rozliczania się ryczałtem może zostać objęty wyższym opodatkowaniem po przekroczeniu określonego poziomu przychodów.

Szczególnie interesujące jest uzasadnienie zmian przedstawione przez ustawodawcę.

Z danych przywołanych przez Ministerstwo Finansów wynika, że w 2024 r. aż 43 tys. podatników osiągnęło przychody przekraczające 250 tys. euro, a około 400 podatników przekroczyło nawet obecny limit 2 mln euro. Łączne przychody tej grupy wyniosły ponad 102 mld zł. Co więcej, wśród podatników korzystających z ryczałtu znajdują się również przedsiębiorcy osiągający przychody przekraczające 100 mln zł rocznie.

Projektodawca zwraca również uwagę na aspekt składki zdrowotnej. Obecny model ryczałtu pozwala na korzystanie z górnego limitu podstawy wymiaru składki zdrowotnej, co powoduje, że przedsiębiorcy osiągający bardzo wysokie przychody nie ponoszą proporcjonalnie wyższych obciążeń składkowych. Według uzasadnienia prowadzi to niekiedy do sytuacji, w której przedsiębiorcy osiągający bardzo wysokie przychody ponoszą niższe obciążenia podatkowo-składkowe niż osoby rozliczające się według skali podatkowej i osiągające istotnie niższe dochody.

W ocenie ustawodawcy proponowane zmiany mają przywrócić ryczałtowi jego pierwotny charakter jako uproszczonej formy opodatkowania przeznaczonej przede wszystkim dla przedsiębiorców prowadzących działalność na niewielką skalę.

Odroczenie raportowania JPK_ST_KR w CIT

Oprócz zmian dotyczących samych podatków dochodowych Ministerstwo Finansów przygotowało również projekty rozporządzeń dotyczące raportowania JPK.

W przypadku podatników CIT planowane jest zwolnienie z obowiązku raportowania ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w strukturze JPK_ST_KR.

Projekt zakłada objęcie zwolnieniem lat podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r. i przed 1 stycznia 2029 r. Oznacza to, że obowiązek raportowania JPK_ST_KR nie będzie miał zastosowania do lat podatkowych 2026-2028.

Jednocześnie podatnicy nadal będą zobowiązani do raportowania głównej struktury JPK_CIT, tj. JPK_KR_PD. Projekt nie przewiduje bowiem zmian w zakresie zasadniczego harmonogramu wdrażania raportowania ksiąg rachunkowych na potrzeby podatku dochodowego.

W praktyce oznacza to, że odroczenie obejmuje wyłącznie część dotyczącą środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Kolejne odroczenia w PIT i ryczałcie

Podobne rozwiązania przygotowano dla podatników PIT oraz przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem.

Projektowane przepisy przewidują zwolnienie wszystkich podatników PIT z obowiązku raportowania ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych
w strukturach JPK za lata 2026-2028.

Dodatkowo część podatników niebędących czynnymi podatnikami VAT ma zostać czasowo zwolniona z obowiązku prowadzenia PKPiR przy użyciu programów komputerowych oraz jej raportowania w strukturze JPK w latach 2027-2028.

Analogiczne rozwiązania przewidziano dla podatników rozliczających się ryczałtem. Obejmują one zarówno odroczenie obowiązku prowadzenia elektronicznej ewidencji przychodów dla części podatników, jak i odroczenie raportowania wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych za lata 2026-2028.

W uzasadnieniach projektów wielokrotnie wskazano, że główną przyczyną odroczeń są trudności organizacyjne oraz niewystarczająca gotowość rozwiązań informatycznych dostępnych na rynku. Ministerstwo Finansów przyznaje więc wprost, że część podatników
i dostawców oprogramowania nadal potrzebuje dodatkowego czasu na dostosowanie systemów księgowych do nowych obowiązków raportowych.

Podsumowanie

Analizując projekt zmian, można zauważyć dwa wyraźne kierunki działań ustawodawcy.
Z jednej strony proponowane rozwiązania mają ograniczyć skutki progresji podatkowej dla osób rozliczających się według skali podatkowej. Z drugiej strony projekt zakłada zwiększenie obciążeń podatników osiągających najwyższe dochody lub przychody,
w szczególności dużych podatników CIT oraz przedsiębiorców korzystających z ryczałtu.

Równolegle kontynuowane są prace nad dalszym odraczaniem części obowiązków związanych z raportowaniem JPK. Pokazuje to, że pomimo postępującej cyfryzacji rozliczeń podatkowych ustawodawca nadal dostrzega wyzwania związane z praktycznym wdrażaniem nowych obowiązków ewidencyjnych i sprawozdawczych.

Na obecnym etapie wszystkie opisane rozwiązania pozostają przedmiotem dalszych prac legislacyjnych. Zaproponowane zmiany mają wejść w życie już w 2027 r. Aby było to możliwe, ustawa musi zostać uchwalona, podpisana przez Prezydenta RP i opublikowana przed końcem listopada bieżącego roku.

Ważne zastrzeżenie dotyczące informacji

Uprzejmie informujemy, że niniejsza informacja nie stanowi usługi doradztwa prawnego i jest zgodna ze stanem prawnym na dzień jej przygotowania.