Znaczniki w JPK VAT

Od 1 lutego 2026 r. wszyscy czynni podatnicy VAT są zobowiązani do składania Jednolitego Pliku Kontrolnego z deklaracją w nowych wersjach struktur. Nowe wzory struktur, obowiązujące od lutego 2026 r., stanowią jedyny dopuszczalny format raportowania VAT. Zmiany te są bezpośrednio powiązane z wejściem w życie obowiązkowego Krajowego Systemu e-Faktur.

Najistotniejszą nowością z perspektywy praktyki rozliczeń VAT nie jest jednak sama warstwa techniczna plików JPK, lecz wprowadzenie nowego zestawu znaczników stosowanych w sytuacji, gdy faktura na dzień złożenia JPK_VAT nie posiada nadanego numeru KSeF. Każdy dokument ujmowany w ewidencji sprzedaży lub zakupów musi być wykazany albo z numerem KSeF, albo – w przypadku jego braku – z jednym z oznaczeń: OFF, BFK albo DI. Celem tych oznaczeń jest jednoznaczne wskazanie statusu dokumentu na moment raportowania.

Najwięcej wątpliwości interpretacyjnych od początku budziły znaczniki BFK oraz DI, w szczególności w odniesieniu do transakcji zagranicznych, takich jak wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz import usług. Wynika to z faktu, że dokumenty wystawiane przez kontrahentów zagranicznych nie są fakturami ustrukturyzowanymi i nie trafiają do KSeF, a jednocześnie – w sensie formalnym – nie zawsze spełniają definicję faktury w rozumieniu polskich przepisów o VAT.

W pierwszych tygodniach obowiązywania nowych struktur JPK pojawiła się istotna rozbieżność interpretacyjna. Pierwotnie prezentowano stanowisko, zgodnie z którym faktury otrzymywane od kontrahentów zagranicznych powinny być oznaczane w JPK znacznikiem DI jako dokumenty inne niż faktura. Argumentowano, że skoro dokument zagraniczny nie jest wystawiany na podstawie przepisów ustawy o VAT i nie zawiera wszystkich elementów wymaganych dla polskiej faktury, nie może być traktowany jako faktura na potrzeby oznaczeń JPK.

Sytuacja uległa zmianie na przełomie marca i kwietnia 2026 r. Kluczowym momentem było opublikowanie przez Ministerstwo Finansów oficjalnych wyjaśnień w odpowiedzi na pytania mediów. W informacji przekazanej dziennikarzom, oznaczonej numerem ID 685518, Ministerstwo Finansów jednoznacznie wskazało, że w przypadku transakcji WNT oraz importu usług decydujące znaczenie ma to, czy podatnik dysponuje fakturą od kontrahenta zagranicznego w momencie składania JPK_VAT. W odpowiedzi tej stwierdzono, że fakturę zagraniczną należy oznaczać znacznikiem BFK, natomiast w sytuacji braku faktury rozliczenie następuje na podstawie dokumentu wewnętrznego oznaczanego DI oraz dodatkowo WEW.

Stanowisko to zostało następnie potwierdzone i doprecyzowane w kolejnej odpowiedzi Ministerstwa Finansów na zapytanie dziennikarzy, opublikowanej jako informacja o numerze ID 686487. Ministerstwo Finansów odesłało w niej do opublikowanej tabeli objaśnień, jednoznacznie wskazując, że faktury zagraniczne dotyczące WNT i importu usług należy oznaczać znacznikiem BFK, natomiast DI stosuje się wyłącznie wówczas, gdy podstawą zapisu jest dowód inny niż faktura.

W świetle tych wyjaśnień ukształtowały się ostateczne zasady stosowania znaczników w przypadku transakcji zagranicznych. Jeżeli podatnik posiada fakturę otrzymaną od kontrahenta zagranicznego i na jej podstawie ujmuje transakcję zarówno po stronie podatku należnego, jak i naliczonego, właściwym oznaczeniem w ewidencji sprzedaży i zakupów jest znacznik BFK. Jeżeli natomiast podatnik nie otrzymał jeszcze faktury, a obowiązek podatkowy już powstał, zapisy w ewidencji dokonywane są na podstawie dokumentu wewnętrznego, który powinien zostać oznaczony znacznikiem DI, przy jednoczesnym zastosowaniu oznaczenia WEW.

Znacznik DI zachowuje zatem charakter pomocniczy i znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, w których podstawą ujęcia transakcji nie jest faktura, lecz inny dowód, w szczególności dokument wewnętrzny. Dotyczy to nie tylko WNT i importu usług, lecz także m.in. importu towarów dokumentowanego dokumentami celnymi czy transakcji rozliczanych na zasadzie odwrotnego obciążenia.

W praktyce oznacza to również, że podatnicy, którzy w rozliczeniach za luty 2026 r. zastosowali błędne oznaczenia, powinni dokonać korekty deklaracji. Natomiast począwszy od rozliczeń za marzec 2026 r. zasada jest już jednoznaczna: posiadanie faktury zagranicznej przesądza o zastosowaniu znacznika BFK, natomiast jej brak – o zastosowaniu DI.

Przypominamy jednocześnie, że podatnicy nie będą ponosili sankcji za niekorzystanie z KSeF pomimo istnienia tego obowiązku do 2026 r. Natomiast zastosowanie błędnych znaczników w deklaracjach JPK_VAT, które uniemożliwia weryfikację transakcji, grozi karą w wysokości 500 zł za każdy błąd.

Ważne zastrzeżenie dotyczące informacji

Uprzejmie informujemy, że niniejsza informacja nie stanowi usługi doradztwa prawnego
i jest zgodna ze stanem prawnym na dzień jej przygotowania.