Usługi finansowe z użyciem sztucznej inteligencji są zwolnione z VAT – wyrok NSA

Dynamiczny rozwój technologii sztucznej inteligencji znajduje odzwierciedlenie również w obszarze prawa podatkowego, w szczególności w zakresie kwalifikacji usług świadczonych na rynku finansowym. Coraz częściej przedsiębiorcy wykorzystują rozwiązania algorytmiczne do realizacji procesów inwestycyjnych, co rodzi pytania o ich prawidłowe ujęcie na gruncie podatku od towarów i usług. Przedmiotem sporów staje się w szczególności to, czy usługi oparte na sztucznej inteligencji należy traktować jako usługi finansowe korzystające ze zwolnienia z VAT, czy też jako usługi o charakterze technicznym lub informatycznym, podlegające opodatkowaniu według stawki podstawowej.

Problem ten był przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez organy podatkowe oraz sądy administracyjne, zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2026 r., sygn. I FSK 800/23. Sprawa miała swój początek w interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej 20 maja 2022 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.57.2022.2.IG. Była ona odpowiedzią na wniosek przedsiębiorcy, który oferował usługę opartą na autorskiej strategii inwestycyjnej zapisanej w formie algorytmu. Model biznesowy polegał na odpłatnym udostępnianiu klientom rozwiązania technologicznego, które w sposób automatyczny analizowało dane rynkowe i na tej podstawie składało zlecenia kupna i sprzedaży instrumentów finansowych.

Istotne znaczenie w przedstawionym stanie faktycznym miał zakres wpływu klienta na realizowane operacje. Klient uzyskiwał dostęp do gotowej strategii inwestycyjnej, jednak nie miał możliwości jej modyfikacji ani wpływania na konkretne decyzje inwestycyjne. Proces inwestycyjny był realizowany automatycznie przez algorytm, zgodnie z przyjętymi założeniami. W związku z tym powstała wątpliwość, czy świadczona usługa polega na udostępnieniu narzędzia informatycznego, czy też na faktycznym wykonywaniu czynności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że opisana usługa stanowi usługę wsparcia technicznego i informatycznego. W konsekwencji wykluczono możliwość zastosowania zwolnienia przewidzianego dla usług finansowych na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, wskazując, że istotą świadczenia jest udostępnienie technologii umożliwiającej realizację określonych działań inwestycyjnych, a nie bezpośrednie uczestnictwo w obrocie instrumentami finansowymi.

Wnioskodawca zaskarżył stanowisko DKIS, wobec czego sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stanowisko to zostało podzielone przez WSA w Warszawie w wyroku z 20 stycznia 2023 r., sygn. III SA/Wa 1650/22. Sąd wskazał, że usługa sprowadza się do zapewnienia klientowi dostępu do algorytmu analizującego dane rynkowe i wspierającego proces inwestycyjny. Zwrócono uwagę na obecność elementów

analitycznych oraz funkcji charakterystycznych dla doradztwa inwestycyjnego i wsparcia technicznego. W ocenie sądu świadczenie nie polegało na wykonywaniu usług w zakresie obrotu instrumentami finansowymi, co wykluczało zastosowanie zwolnienia z VAT.

Odmienne rozstrzygnięcie zapadło na etapie postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 stycznia 2026 r., sygn. I FSK 800/23, dokonał odmiennej oceny charakteru świadczenia, koncentrując się na rzeczywistym przebiegu czynności wykonywanych w ramach usługi. Z perspektywy sądu kluczowe znaczenie miało to, że algorytm działał w sposób autonomiczny, podejmując decyzje inwestycyjne i dokonując transakcji na rynku kapitałowym bez ingerencji klienta. W efekcie uznano, że świadczenie polega na realizacji operacji w zakresie kupna i sprzedaży instrumentów finansowych.

Przyjęcie takiej kwalifikacji skutkowało uznaniem, że usługa mieści się w zakresie usług finansowych objętych zwolnieniem z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Sąd odniósł się do funkcjonalnego rozumienia świadczonych czynności, wskazując na ich rezultat gospodarczy oraz rolę, jaką pełni algorytm w procesie inwestycyjnym. Znaczenie miało to, że usługa prowadzi do faktycznego uczestnictwa w obrocie instrumentami finansowymi, a nie jedynie do dostarczenia narzędzia wspierającego podejmowanie decyzji.

Rozstrzygnięcie to wpisuje się w zagadnienie kwalifikacji usług z wykorzystaniem nowych technologii, w których warstwa techniczna pozostaje ściśle powiązana z funkcją ekonomiczną świadczenia. W analizowanej sprawie przedmiotem oceny było ustalenie, czy element technologiczny ma charakter dominujący, czy też pełni funkcję pomocniczą wobec zasadniczej usługi finansowej. W zależności od przyjętego podejścia możliwe jest odmienne określenie skutków podatkowych.

Przedstawiona sprawa ilustruje, że w przypadku usług wykorzystujących sztuczną inteligencję kluczowe znaczenie ma analiza rzeczywistego charakteru czynności oraz ich skutku gospodarczego. Sam fakt wykorzystania zaawansowanych rozwiązań informatycznych nie przesądza o kwalifikacji usługi jako technicznej. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy w ramach świadczenia dochodzi do wykonywania czynności właściwych dla określonej kategorii usług — w tym wypadku usług finansowych związanych z obrotem instrumentami finansowymi. W toku postępowania rozważano, czy usługa polegająca na automatycznym realizowaniu strategii inwestycyjnej stanowi usługę techniczną, czy też usługę finansową. Ostateczne rozstrzygnięcie sądu kasacyjnego wskazuje na znaczenie analizy funkcjonalnej i ekonomicznej istoty świadczenia przy ustalaniu jego konsekwencji na gruncie podatku VAT.

Ważne zastrzeżenie dotyczące informacji

Uprzejmie informujemy, że niniejsza informacja nie stanowi usługi doradztwa prawnego
i jest zgodna ze stanem prawnym na dzień jej przygotowania.